DE IJZERTOREN, PAXPOORT EN CRYPTE

DE IJZERTOREN

In 1951 werd de eerste paal ingeheid, in 1952 de eerste steen ingemetseld.
De nieuwe crypte werd ingewijd in 1958, de Toren in 1965.
De IJzertoren is +/- 84 m hoog, telt 22 verdiepingen en herbergt het Museum aan de IJzer.

 

  • Ontwerp: Architect Robert Van Averbeke
     
  • Uitvoering:
    - Architect Robert Van Averbeke
    - Ingenieur A. Monthaye
    - Aannemer: Lode Van der Kinderen
    - Opzichter ter plaatse: Karel Canfijn
    - Glazeniers: Mark De Groot, Joost Maréchal, Jan Wouters, Eug. Yoors
     
  • Begin v/d werken: juli 1952
     
  • Inwijding v/d Crypte: 11 november 1958
     
  • Inwijding v/d Toren: 22 augustus 1965
     
  • Bouwtermijn: 13 jaren
     
  • Hoogte: volledig: 84 meter
     
  • Maten:
    - letters A.V.V.-V.V.K. hebben een hoogte van 2,50 m
    - aantal trappen: 462
     
  • Gewicht toren: 8.500 ton of 8,5 miljoen kg.
     
  • Funderingen:
    - "VIBRO"-palen ter lengte van 19,50 m: 231 stuks
    - centrale plaat: 1,50 m dikte
    - gewapend beton: 850 m³
    - bewapeningsijzer: 80 ton
     
  • Materialen:
    - gewone baksteen: 325.000 stuks
    - gevelstenen: 350.000 stuks
    - gewapend beton: 3000 m³
    - cement: 1150 ton
    - rijnzand: 1500 m³
    - grint: 2.400.000 liter
    - ijzer: 388 ton
    - ramen in panoramazaal: 144 stuks, volledig opengaand
     
  • Windbelasting: daar de toren volledig blootgesteld is aan zeer sterke West- en Zuidwestenstormen is de uiterste winddruk aangenomen, nl.: 150 kgr/m²

 

DE PAXPOORT

In de sfeer van de repressie werd de IJzertoren in 1946 gedynamiteerd. Met het puin van het vernietigde monument werd in 1950 de Paxpoort gebouwd. De ijzeren kransen bij de toegang herinneren aan de Vlaamse soldaten die tijdens de Eerste Wereldoorlog omwille van hun overtuiging naar de strafkampen van de Orne, Auvours, enz. werden verbannen. Op de vier hoeken van de Paxpoort werden beelden aangebracht die Karel Aubroeck uit Temse voor de eerste IJzertoren maakte. Zij stellen gesneuvelde frontsoldaten voor die in de crypte begraven liggen.

 

DE CRYPTE

Na het beëindigen van de Eerste Wereldoorlog bleef er bij een groep Vlaamse frontsoldaten een ongenoegen hangen over de manier waarop ze aan het front behandeld werden. Dit ongenoegen, gecombineerd met de wil om hun overleden frontmakkers te eren, resulteerde in een eerste IJzerbedevaart in 1920 en in het IJzertestament: Nooit-meer-oorlog, Godsvrede en Zelfbestuur, vandaag hertaald naar Vrede, Vrijheid en Verdraagzaamheid.
 
Als symbool hiervoor bouwde men in 1928 de eerste IJzertoren. Deze werd ingehuldigd op 24 augustus 1930. De eerste IJzertoren had de vorm van een Heldenhuldezerk. Dit was het grafzerk, ontworpen door Joe English, dat Vlaamsgezinde soldaten op het graf van hun overleden kameraden plaatsten tijdens WOI.
 
Na een mislukte poging op 16 juni 1945, werd de eerste IJzertoren in de nacht van 15 op 16 maart 1946 volledig verwoest: ‘vakkundig, efficiënt, naamloos en toch gekend’, zoals Anton van Wilderode het verwoordde.


 

 
Na een eerste beschadiging van Vlaamse heldenhuldekruisjes in 1918 werden in 1925 honderden van die kruisjes in brokken geslagen om er een verharde weg mee aan te leggen. De dynamitering van de IJzertoren kan als de ‘derde grafschennis’ omschreven worden. In de crypte liggen enkele Vlaamse frontsoldaten en een Waalse soldaat - de IJzersymbolen - begraven.
 
Werden eveneens in de crypte bijgeplaatst:

  • Steen van Merkem: een oude dorpspomp uit het verwoeste frontdorp Merkem, vlakbij Diksmuide, met de leuze ‘Hier ons bloed, wanneer ons recht’ die het ongenoegen van de frontsoldaten verwoordt.
  • Klok Nele: de originele klok van de eerste IJzertoren die door de dynamitering barstte.
  • Authentiek grafmonument van frontsoldaat Joe English.
  • Enkele authentieke heldenhuldezerkjes.